De consolidatiegolf in de advocatuur: waarom legaltech het kantelpunt wordt

De consolidatiegolf in de advocatuur wordt vaak voorgesteld als een strategische keuze: kantoren die “groter willen worden”. In werkelijkheid is consolidatie meestal geen keuze, maar een gevolg. Een gevolg van een sector die tegelijk te maken krijgt met veranderende cliëntverwachtingen, structurele talentdruk, beperkte investeringsruimte én een technologische sprong die het kernwerk van advocaten raakt - een echte perfect storm.

1) De economie van een kantoor verandert sneller dan het klassieke model kan volgen

In veel praktijken wordt het steeds moeilijker om het traditionele model (uren x tarief) te laten meegroeien met wat cliënten vandaag verwachten: transparantie, voorspelbaarheid, snelheid en consistente kwaliteit.

Net daar wringt het: wanneer omzet rechtstreeks gekoppeld is aan tijd, ontstaat er minder natuurlijke prikkel om structureel te investeren in efficiëntie en innovatie. Tegelijk groeit de nood aan investeringen in zaken die vroeger “nice to have” leken maar vandaag randvoorwaarden zijn: cybersecurity, compliance, operations, marketing, kennisbeheer, HR-structuur.

Wie deze investeringen wél kan dragen en organiseren, krijgt schaalvoordelen. En zodra schaalvoordelen relevant worden, beweegt de markt richting consolidatie - omdat klein blijven zonder professionele motor steeds moeilijker wordt.

2) De echte gamechanger: taal wordt schaalbaar

Historisch was “tech in legal” vooral back-office: documentbeheer, billing, CRM. Nuttig, maar niet transformerend voor de kernoutput.

Vandaag verschuift dat. Met AI schuift technologie naar het hart van het vak: analyse, structurering, argumentatie, drafting. En precies omdat de output van advocaten taal is, verandert dit de productiefunctie van een kantoor: wat vroeger grotendeels lineair was (meer dossiers = meer uren), wordt voor een stuk versnelbaar - mits je het goed inricht en controleerbaar houdt.

Dit is het kantelpunt: niet “nog een tool”, maar een nieuwe manier waarop juridische waarde kan worden geproduceerd.

3) Van individuele excellentie naar systemische excellentie

De advocatuur heeft altijd gedreven op individuele kwaliteit: de senior die “het ziet”, de specialist die “het kan schrijven”, de partner die “de lijn zet”. Dat blijft belangrijk - maar in een markt die sneller, transparanter en consistenter moet worden, volstaat individuele excellentie niet meer als operating model.

Het concurrentievoordeel verschuift naar kantoren die:

• sneller tot de kern komen in complexe dossiers,
• kwaliteit kunnen herhalen over teams heen,
• kennis kunnen capteren en hergebruiken,
• en prestaties kunnen borgen via processen, templates en kwaliteitscontrole.

AI versnelt dit niet alleen - AI maakt ook pijnlijk zichtbaar waar het systeem nog niet klopt: rommelige dossiers, versnipperde knowhow, geen standaardstructuren, te veel herwerk. Wie dat oplost, bouwt een duurzaam voordeel.

4) Vertrouwen wordt de doorslaggevende factor

In legal is snelheid nooit het einddoel. Het einddoel is zekerheid. Daarom is de belangrijkste vraag niet of AI sneller is, maar of AI verantwoord kan worden ingezet.

De winnaars zullen niet de kantoren zijn die AI “aanzetten”, maar de kantoren die AI ingebed krijgen in een workflow met:

• duidelijke controlepunten,
• traceerbaarheid (waar komt dit vandaan?),
• governance rond kwaliteit en vertrouwelijkheid,
• en een advocaat die altijd de regie houdt.

Zonder dat blijft AI een gimmick. Met dat wordt AI infrastructuur.

5) Waarom dit consolidatie versnelt

Zodra technologie een stuk van het kernwerk versnelt én organisaties dwingt om professioneler te worden, ontstaat er een structurele kloof:

• Kantoren die processen, kennis en technologie als infrastructuur behandelen, kunnen sneller en consistenter leveren.
• Kantoren die dat niet doen, voelen de druk toenemen: op marges, op talent, op cliëntbeleving, op risico.

Consolidatie is dan geen “strategie”, maar de uitkomst van een markt waarin schaal, organisatie en technologie steeds meer bepalen wie kan meespelen.

Dat is de gamechanger: technologie vervangt de advocaat niet, maar maakt het mogelijk om juridische kwaliteit op een nieuwe manier te organiseren - en dus ook om competitie op een nieuw niveau te voeren.

‍