Legaltech verdeelt of vereffent?

Hoe betaalbare legaltech kleinere en midsize kantoren competitief houdt

De advocatuur zit midden in een tech-wedloop. Niet omdat iedereen plots “meer technologie” wil, maar omdat cliënten sneller, voorspelbaarder en transparanter juridisch werk verwachten - met dezelfde (of lagere) budgetten. In dat landschap hebben grote kantoren een ingebouwde voorsprong: ze beschikken over kapitaal, IT-ondersteuning en inkoopkracht om stevige (en meestal dure) AI-oplossingen breed uit te rollen.

Als die trend zich ongeremd doorzet, dreigt een nieuw competitief onevenwicht: enterprise kantoren worden sneller, goedkoper en consistenter, waardoor kleinere en midsize kantoren dossiers verliezen waarin ze inhoudelijk perfect kunnen concurreren. De vraag is dus niet of AI de markt verandert. De vraag is wie er kan volgen, en of het inzetten van legaltech synoniem wordt van “nog meer schaalvoordeel voor de grootste spelers”.

De AI-wapenwedloop is al bezig

Dit is geen verre toekomstmuziek meer. Clio verwijst in zijn 2025-context expliciet naar het feit dat 78% van de advocaten vandaag AI-tools gebruikt. En aan cliëntzijde wordt de verwachting explicieter: het Thomson Reuters Institute (2025 GenAI Report) rapporteert dat 59% van corporate legal clients en 44% van government legal clients wil dat hun externe kantoren GenAI gebruiken.

Tegelijk zie je bij kleinere spelers dat “AI gebruiken” vaak nog niet hetzelfde is als “AI breed inzetten”: Clio geeft aan dat 72% van solo’s en 67% van small firms AI “in some capacity” gebruikt, maar slechts 8% (solo) en 4% (small firms) AI wijd of universeel heeft geadopteerd.

Waarom grote kantoren structureel sneller voordeel halen

Grote kantoren winnen niet alleen door budget - ze winnen doordat ze AI structureel kunnen inbedden. Hun voordeel zit in implementatiekracht, standaardisatie, governance en training. Als AI echt wordt verankerd in processen (knowhow, templates, review flows), ontstaat niet alleen snelheidswinst, maar ook schaalbaarheid: meer dossiers, met minder frictie.

Wat dit betekent voor kleinere en midsize kantoren

Voor kleinere en midsize kantoren ontstaat een dubbel risico:

• Prijsdruk: wie sneller werkt op standaardonderdelen van een dossier, kan scherpere tarieven aanbieden of fixed fees aanbieden met minder risico.
• Snelheidsperceptie: cliënten vergelijken steeds vaker doorlooptijd en “responsiveness”. Wie sneller een heldere eerste analyse, chronologie of draft kan opleveren, zet de toon - zelfs als de inhoudelijke eindkwaliteit gelijkwaardig is.

De paradox is: kleinere kantoren hebben vaak net de expertise, flexibiliteit en specialisatie om topwerk te leveren. Alleen ontbreekt soms de infrastructuur om dat topwerk even snel en consistent te produceren als een enterprise speler.

Waarom de “Swiss knife” AI-tool vaak niet het antwoord is

Veel van de duurdere, brede AI-oplossingen zijn ontworpen als alles-in-één systemen. Op papier aantrekkelijk. In de realiteit lopen kleinere en midsize kantoren tegen drie muren:

• Kost en onvoorspelbare ROI: hoge licentieprijzen en extra implementatiekosten.
• Overkill: 80% van de waarde zit in enkele kernflows (analyse, research, argumentatie, drafting).
• Adoptie: hoe breder de oplossing, hoe groter de kans op versnipperd gebruik, zonder echte standaard in het team.

Daarom zie je in de praktijk vaak wel experiment, maar te weinig structurele inbedding.

De equalizer: betaalbare, doelgerichte legaltech voor het middensegment

Het alternatief is geen “goedkope versie van enterprise AI”. Het alternatief is een doelgerichte, kwaliteitsvolle legaltech die ontworpen is rond de realiteit van kleinere en midsize kantoren.

Een oplossing voor het middensegment moet vooral laagdrempelig zijn: dossiergericht waar dat kan, met output die je kan controleren, ingebed in een eenvoudige flow van analyse naar draft, zonder de bestaande werkwijze omver te gooien - en met een voorspelbaar prijsmodel per gebruiker.

Het doel van betaalbare, doelgerichte legaltech is niet om kleinere en midsize kantoren “enterprise” te maken. Het doel is wél dat ze competitief blijven in de dossiers waar ze inhoudelijk perfect kunnen meespelen. Door dezelfde kern-efficiëntie te halen in analyse, research en drafting, kunnen kleinere kantoren sneller leveren, consistenter werken en een voorspelbaar prijsmodel aanbieden. Zo blijft expertise opnieuw het verschil maken - en worden kantoren niet weggeprijsd of voorbijgestoken louter omdat ze niet dezelfde technologische infrastructuur hebben.

Het competitieve effect: wat verandert er concreet?

Wanneer AI-infrastructuur wél haalbaar wordt, verschuift de balans op vijf manieren:

1. Sneller naar een kwaliteitsvolle eerste versie
   Chronologie, samenvatting van standpunten, structuur van een brief of conclusie: sneller klaar, sneller intern reviewen.
2. Meer dossiers met dezelfde mensen
   Niet alleen tijdwinst, maar capaciteit vrijmaken: meer cliënten helpen, of complexere dossiers aannemen.
3. Sterker fixed-fee aanbod
   Fixed fees worden beheersbaarder, omdat je risico op “uitloop” afneemt en deliverables consistenter worden.
4. Specialisatie wordt een turbo
   Specialistische kantoren kunnen knowhow sneller operationaliseren in herhaalbare formats, zonder alles opnieuw te schrijven.
5. Talent en werkplezier
   Minder repetitief basiswerk, meer focus op strategie, argumentatie en cliëntadvies.

Slot: tech als democratisering van competitiviteit

Als AI vooral toegankelijk is voor wie al schaal en budget heeft, wordt legaltech een differentiator die de markt verder uiteen trekt. Maar zodra legaltech ook echt toegankelijk wordt voor kleinere en midsize kantoren - met de juiste prijs, de juiste workflow en de juiste controleerbaarheid - kan het net vereffenen.

Niet omdat iedereen plots hetzelfde wordt, maar omdat competitiviteit haalbaar blijft: sneller werken, consistenter leveren, en cliënten dezelfde professionele ervaring bieden, zonder vast te hangen aan enterprise-kosten of onwerkbare complexiteit.